کد خبر: 57 - تاریخ درج: 1393/02/04

توسعه علم وفناوری،مسؤلیت مشترک همه بخشها ومستلزم تلاش ملی

در نامه ای خطاب به رییس جمهور (درباره توسعه علم و فناوری)

جناب آقای دکتر حسن روحانی
مقام عالی ریاست جمهوری اسلامی ایران

با عرض سلام، ادب و احترام،

به محضر حضرتعالی، همانطور که مستحضرید عصر حاضر، ‌عصر حاکمیت «علم و فناوری» بر اقتصاد جهانی است. جهان در حال خیز تازه ای به سمت یک تحول دوران ساز است و جانمایه این تحول این بار در حوزه علم و فناوری، استقرار یافته است.

گفتمان نوین جهانی نیز حاکی از وحدت نظر همه کشورها بر توسعه مبتنی بر علم و فناوری است. تبلور این رویکرد جهانی را می توان در حرکت کشورها به سمت اقتصادهای «دانش محور» به وضوح مشاهده کرد.

تجارب جهانی و به ویژه توسعه موفقیت آمیز کشورهای تازه صنعتی شده نیز بیانگر این است که همه کشورها از مسیر و بستر توسعه علم و فناوری به این موفقیتها دست یافته اند.

بنابراین، قاعدتاً دیگر مسئله ما این نیست که «علم و فناوری» را می خواهیم یا خیر؟ از هر دو ناگزیریم، علم و فناوری اکنون ضرباهنگ حیات انسانی جامعه است. اگر ما خواهان دستیابی به جایگاه جهانی به عنوان یک رقیب هستیم، لازم است که تلاشمان را حول محور کسب توانایی و مهارت در علم و فناوری، ‌معطوف نمائیم. دستیابی به علم و فناوری به ما اعتماد به نفس خواهد داد، توسعه پایدار را تضمین خواهد کرد، هم پیوندی فعال با اقتصاد جهانی و رقابت پذیری اقتصاد را  امکان پذیر خواهد کرد، به ارتقاء کیفیت زندگی و بقای ارزشهای فرهنگی و ملی ما، کمک خواهد کرد و امنیت ملی، انسانی و اجتماعی و اقتدار سیاسی و دفاعی ما را در سطح منطقه و بین الملل به دنبال خواهد داشت.

این چشم انداز بدون پیشرفت وسیع در علم و فناوری، تحقق نخواهد یافت. یقیناً علم و فناوری ضعیف نقطه آسیب پذیر ما خواهد بود و وابستگی ما را تشدید خواهد کرد. ما باید خود را برای اتخاذ یک رهیافت بلند مدت، ‌در توسعه علم و فناوری آماده کنیم. باید درک درستی از مسئله پیدا کنیم و تلاش مداومی را برای رفع کمبودها به عمل آوریم. این کار باید براساس ارزیابی موقعیت فناوری فعلی کشور، قابلیتها، استعدادها، گرایشها، تمایلات آینده و فرصتهای تجاری مناسب، فضای حاکم بر جهان، اقتصاد ملی، ضرورتها و آمال اجتماعی صورت گیرد.

در این راه، ما نه تنها از نعمت زمان برخوردار نیستیم، بلکه به کسب موفقیت بدون تلاش آگاهانه و مستمر نیز اعتقاد نداریم. خواسته ها خود به خود اتفاق نمی افتند. باید تلاش کنیم تا آنچه را که می خواهیم عملی شود. بدون کسب  قابلیت های توسعه علم و فناروی، آینده ما صرفاً ادامه راه گذشته خواهد بود. باید به دقت موقعیتها را ارزیابی کنیم و قاطعانه فرصتهای موجود را غنیمت بشمریم و هدایت مقتدرانه علم و فناوری را برای پشتیبانی از برنامه های توسعه ملی بر عهده بگیریم.

ما، راهی برای انتخاب نداریم، باید این روند فزاینده وابستگی تکنولوژیکی را معکوس کنیم. گام گذاشتن در این راه آسان نخواهد بود و مسلماً‌ فشار زیادی را بر ما تحمیل خواهد کرد. سرمایه و زمان زیادی را باید صرف کنیم. این سرمایه گذاری را حتی اگر با ریاضت اقتصادی در دیگر بخشها توأم باشد باید با طیب خاطر بپذیریم، ‌چراکه سرمایه گذاری در علم و فناوری در نهایت با پیشرفت در کیفیت زندگی برگشت داده می شود. علم و فناوری آثار ارزنده ای دارند. ارزش این آثار را نباید با ارقام و اعداد حسابداران مقایسه کرد. حتی ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی هم از تأثیر علم و فناوری نیرو می گیرند.

توسعه علم و فناوری، مسؤلیت مشترک همه بخشها و مستلزم یک تلاش جمعی ملی است. همه ما باید آنچنان از برنامه های توسعه علم و فناوری حمایت کنیم که انگار از آب و خاک خود دفاع می کنیم. ما باید مطمئن شویم که همچون سایر ملل پیشرفته جهان از طریق علم و فناوری به برتری رقابتی دست یابیم و قادر به نوآوری و توسعه آن باشیم. ما، باید مستعد بودن برای برتری را تقویت کنیم. به این دلیل که تقویت این روحیه، زمینه ساز بسیاری از تواناییهای دیگر خواهد بود.

همه ما باید این احساس را در خود بپرورانیم که در تعهد نسبت به توسعه علم و فناوری مشارکت نمائیم. ما، ملتی هستیم که گذشته درخشانی داشته ایم. میراث فرهنگی و تمدن ما، نقطه قوت و مزیت بسیار عظیم ملی ماست و خواهد بود، اما مدت زمانی است که به لحاظ غفلت از توجه به علم و فناوری بین آن گذشته درخشان و موقعیتهای جدید پدیده آمده جهانی، فاصله افتاده است. بنابراین باید مسؤلیتهای تازه ای را برای پیشبرد و علم و فناوری بر عهده بگیریم. ارتقاء سطح علم و فناوری باید برای ما به عنوان موضوعی اضطراری تلقی شود. همانطور که قبلاً هم اشاره شد. نقطه آسیب پذیر ما « علم و فناوری است » ما به جهان توسعه یافته صنعتی رشک نمی بریم که چرا هواپیما، دارو، ‌تلفن همراه با کاربریهای متعدد و... تولیدی می کند، اما باید افسوس بخوریم که برای به دست آوردن آنها ذخایر طبیعی و ثروت ملی مان را از دست می دهیم.

ما، ‌همواره از روابط نابرابرمان با غرب، ‌غارت سرمایه هایمان، مهاجرت نخبگانمان، رفتار یک طرفه و غیر منصفانه آنها، ‌گرفتار شدن در دام انتقال فناوری و سرانجام مناسبات تلخ و رفاقت نامیمون آنها، نالیده ایم. اما کمتر در صدد برآمده ایم که خود را ملامت کنیم و علت این آسیب پذیری را از میان برداریم. ما نباید بگذاریم دارندگان علم و فناوری ما را شماتت و تحقیر کنند، حتی اگر چنین مطلبی را هم به زبان نیاورند. یقیناً « تحقیق و توسعه و نوآوری » جای پای روشنی را برای چنین حرکتهایی نشان می دهد. ما می توانیم کانون امیدهای بسیاری برای تحول پذیری و ارتقاء در نظام آتی بین المللی باشیم.
مقدورات ما بیش از هر چیز و هر کس در دست خود ماست. ما خود باید تصمیم بگیریم که ملتی سربلند و سرافراز باشیم.

حمید طاهبازتوکلی، رییس هیات مدیره موسسه آینده گری تحقیق وتوسعه
 


[بازگشت به فهرست]

keywords